• Scheidsrechter Bart Merkus over decennia loyaliteit en met pret presteren

  • Deze week - van 3 t/m 11 oktober - is het De Week van de Scheidsrechter: een sportbreed initiatief waarbij de uiting van waardering voor de arbiter centraal staat. Want zonder scheids geen wedstrijd! Daarom zetten wij Bart Merkus in het zonnetje: een scheidsrechter van het eerste uur bij de Zwaluwen.

    Bart Merkus behoort met zijn 83 jaar tot de oudste clubleden. Hij startte bij VV Utrecht, dat later fuseerde met de Zwaluwen. Hij werd al lid op zijn 10e. 'Eigenlijk moest je 12 jaar zijn om lid te mogen worden. Maar ik was vrij groot voor mijn leeftijd, dus ik kwam ermee weg', vertelt hij. Hij heeft tot zijn 34e gevoetbald. Daarna volgde hij een opleiding tot scheidsrechter bij de KNVB. 'Ik wilde fit en actief blijven. Daarom zit ik ook nu nog bij een visclub en fiets veel.'

    Naast zijn rol als scheidsrechter draait Bart zijn hand ook niet om voor andere klusjes, zoals het ophalen van containers, of lijnen trekken op het veld. In de eerste periode van zijn loopbaan als scheidsrechter floot hij veel bij de senioren teams. 'Tegenwoordig fluit ik alleen bij de jeugdteams. Ik geniet daar enorm van. Vaak blijf ik er de hele zaterdag om te kijken. Bij kinderen vanaf 6 jaar zie je soms al zulk talent. En bij het strafschoppen nemen na de wedstrijd hebben ze altijd zo'n lol! Ik heb ook weleens bij mijn eigen kleinzoon gefloten. Dat was super, maar ik trok hem niet voor hoor!' zegt hij lachend. 'Over generaties gesproken: ik maak weleens mee dat vaders na een wedstrijd van de jeugd naar me toekomen en zeggen: ken je me nog? Je hebt ook bij mij gefloten toen ik jong was!'

    Het vak van scheidsrechter heeft hij door de jaren heen sterk zien veranderen. 'Vroeger zaten we zelfs weleens samen kersen te eten op het veld na de wedstrijd. Van die saamhorigheid hou ik nog steeds', vertelt hij. Ook technologie heeft zijn intrede gedaan op het voetbalbal. 'Neem bijvoorbeeld de introductie van de VAR. Dan moet iedereen minutenlang wachten, zodat op de millimeter kan worden bepaald of het buitenspel is...  dat is de nieuwe tijd. Terwijl ik dat persoonlijke perspectief van de scheidsrechter juist wel kan waarderen. Zoals de enigszins eigenzinnige stijl van Frans Derks, de bekende oud-scheidsrechter uit het betaald voetbal die recent is overleden.'

    Als scheidsrechter probeert Bart zelf zo min mogelijk te fluiten. 'Wel als het terecht is uiteraard, maar ik wil het spel niet te vaak stilleggen. Bij de jeugd zie ik erop toe of ze zich behoorlijk en sportief gedragen tijdens de wedstrijd. Daarnaast let ik erop, of de nieuwe regels goed worden toegepast. Zo mag je bijvoorbeeld tegenwoordig niet meer ingooien na een uitbal, maar moet je indribbelen. De tegenstander moet dan op 5 meter afstand staan. Niet alle kinderen zijn er daar even bekend mee. In mijn ogen is het belangrijk dat een scheidsrechter oplettend is en zoveel mogelijk meeloopt tijdens de wedstrijd, om situaties correct te kunnen beoordelen.'

    Dat meelopen lukt hem overigens nog aardig op zijn leeftijd, voegt hij lachend toe. 'Ik probeer het nog een paar jaar vol te houden. Met het uitgangspunt dat bij mij past: met pret presteren!'